เชื่อว่าบ้านไม้สักหลังนี้อาจจะทำให้หลายคนทึ่งได้ เพราะเป็นบ้านเรือนไม้สักที่มีเสาจำนวนมากถึง 116 ต้น และมีอายุร่วม 100 กว่าปี แต่ยังคงสวยงามอย่างสมบูรณ์มาจนถึงปัจจุบันนี้ ทำให้มีความน่าสนใจเข้าไปเที่ยวชมอยู่ไม่น้อย “บ้านเสานัก” มาจากภาษาเหนือ แปลว่า “บ้านเสามาก” ซึ่ง หม่อมราชวงศ์ถนัดศรี สวัสดิวัตน์ เป็นผู้ตั้งชื่อให้ เพราะว่า ตามประวัติบ้านเสานักหลังนี้ สร้างขึ้นเมื่อประมาณปี พ.ศ.2438 โดย หม่องจันโอง ชาวพม่า (ต้นตระกูล จันทรวิโรจน์) ลักษณะการก่อสร้างเป็นแบบศิลปะพม่าผสมล้านนา

โดยแบบระเบียงบ้านได้รับอิทธิพลสถาปัตยกรรม แบบพม่า ในขณะที่หลังคาและโครงสร้างโดยทั่วไปเป็นแบบล้านนา แต่เดิมบ้านเสานักเป็นสถานที่ต้อนรับแขกบ้านแขกเมืองและใช้เป็นสถานที่จัดขันโตกและงานพิธีมงคล  บ้านเสานักมีเรือนนอนสองหลังเชื่อมต่อกันด้วยหลังคา โดยส่วนพักอาศัยทอดยาวตลอดด้านหน้าของตัวบ้าน เนื้อที่ของบ้านตกราว 3 ไร่ ประกอบด้วยเรือนใหญ่ ซึ่งเป็นเรือนหมู่ โรงรถ และยุ้งข้าว มีบ่อน้ำหน้าบ้าน 2 บ่อ หลังบ้าน 1 บ่อ ไม้ยืนต้นอายุกว่า 130 ปี มากกว่าตัวบ้านคือ ต้นสารภีหลวง ซึ่งยืนตระหง่านอยู่ตรงทางเข้า รูปแบบและความเก่าของบ้านเสานัก สะท้อนให้เห็นถึงวิถีชีวิต รสนิยม แบบแผนประเพณีพื้นเมืองของชาวลำปางเป็นอย่างดี ดังนั้นบ้านเสานักจึงเป็นงานสถาปัตยกรรมที่ทรงคุณค่า

ภายในบ้านจัดแสดงข้าวของเครื่องใช้โบราณ เช่น แหย่งช้างของเจ้าหลวงลำปาง หีบโบราณ เครื่องอัดกลีบผ้าม่วง กำปั่นเหล็ก เครื่องเขิน เครื่องเงิน ที่ผนังติดภาพเจ้าดารารัศมี และภาพของเจ้าของบ้านรุ่นแรก และภายนอกบริเวณใกล้เคียงกับตัวบ้านยังมีถุข้าว(ยุ้งข้าว) ที่มีเสาถึง 24 ต้น ความโดดเด่นของบ้านเสานักนี้เอง ทำให้สยามสมาคมได้นำเสนอเรื่องราวเกี่ยวกับบ้านเสานักลงในหนังสือ Heritage Homes of Thailand ในปี 2539 และมีนิตยสารจากต่างประเทศหลายฉบับนำเรื่องราวและประวัติของบ้านเสานักไปเผยแพร่ทั่วโลก หากว่าใครได้มาแอ่วเมืองลำปาง หาโอกาสแวะมาชมความงามของบ้านเรือนไม้สักโบราณหลังนี้กันดู

บ้านเสานักอยู่ใน อ.เมือง เริ่มต้นจากสะพานเขลางค์ไปตามถนนท่ามะโอ เลี้ยวซ้ายเข้าสู่ ถ.ราษฏร์วัฒนา ตรงข้ามสมาคมสร้างคุณค่าในประเทศไทย สาขาลำปาง

ค่าเข้าชม: บัตรผ่านประตู พร้อมเครื่องดื่ม คนไทย 30 บาท, ชาวต่างชาติ 50 บาท (พระภิกษุ เด็ก นักเรียน นักศึกษาชมฟรี)

เวลาเปิดปิด: ทุกวัน ตั้งแต่เวลา 10.00 น. – 17.00 น.

ติดต่อสอบถาม: โทร. 0 5422 7653 หรือ www.facebook.com/baansaonak