เสน่ห์ของอำเภอเมืองลำปาง นอกจากเป็นเมืองเล็กๆ มีเสน่ห์ไม่ซ้ำใคร บ้านเมืองสะอาด วัดวาอารามเก่าแก่มากมาย และอาหารอร่อยแล้ว ยังมีรถม้าที่เป็นพระเอกแห่งเมืองลำปาง การใช้รถม้าเป็นพาหนะสัญจรของที่นี่มีเรื่องราวน่าสนใจอยู่ไม่น้อย นับเวลาย้อนหลังไปช่วง 80 ปีที่แล้ว สมัยของเจ้าบุญวาทย์วงศ์มานิต ซึ่งตรงกับสมัยรัชกาลที่ 5 การคมนาคมขนส่งทางรถยนต์ยังพัฒนาไม่ถึงนครลำปาง รถม้าเป็นพาหนะชนิดเดียวที่ได้รับความนิยมในการเดินทางสูงสุดและสามารถใช้บรรทุกของหรือสินค้า รถม้าคันแรกได้ถูกซื้อมาจากกรุงเทพฯ ขณะนั้นทางกรุงเทพฯ มีรถยนต์ใช้มากขึ้น บทบาทของรถม้าลากในกรุงเทพฯ ลดน้อยลง รถม้าจึงได้ถูกนำมาใช้ที่นครลำปาง

ในสมัยหนึ่งรถม้ามีบทบาทอย่างมากในนครลำปาง มีรถม้าที่เรียกกันว่ารถม้าแท็กซี่ คอยรับผู้โดยสารจากสถานีรถไฟเข้าสู่ตัวเมืองนครลำปาง ทั้งไปรับพัสดุภัณฑ์จากสถานีรถไฟมาส่งที่ทำการไปรษณีย์ เป็นรถรับส่งนักเรียน ขนของให้พ่อค้าแม่ค้าเรื่อยไปจนถึงพาคนเจ็บไปโรงพยาบาล ทุกวันนี้มีรถม้าเหลืออยู่ และได้เปลี่ยนเป็นให้บริการนักท่องเที่ยว คอยทำหน้าที่เป็นไกด์พาตระเวนเที่ยวชมวัด เวียง บ้านเรือนโบราณ คุณลองจัดเวลาว่างสัก 1 ชั่วโมง จอดรถพักขา แล้วมอบหน้าที่ไกด์ให้เจ้าอาชา พร้อมสารถีคู่ใจ พาแอ่วชมเมืองถ่ายรูปคู่เคียงแลนด์มาร์คของนครลำปาง อยากจะอินสุดๆ ถ่ายรูปสถาโพสต์ลงอินสตราแกรมหรือในเฟซบุ๊คจะดูคูลไม่น้อย

โดยสมาคมรถม้าลำปางได้จัดเส้นทางรถม้า และกำหนดค่าโดยสารแน่นอนไว้ 3 อัตรา คือ รอบเมืองเล็ก 150 บาท (ระยะเวลาประมาณ 20 นาที) รอบเมืองใหญ่ 200 บาท (ระยะเวลาประมาณ 40 นาที) หรือเช่าชั่วโมงละ 300 บาท คิวจอดรถม้าอยู่ที่หน้าศาลากลางหลังเก่า บริการระหว่างเวลา 06.00-16.00 น. ส่วนบริเวณหน้าโรงแรมทิพย์ช้างลำปาง โรงแรมเวียงลคอร และโรงแรมลำปางเวียงทอง บริการระหว่างเวลา 06.00-23.00 น.

อยู่ที่ไหนนักท่องเที่ยวสามารถเลือกจุดสตาร์ทได้จาก 4 สถานี คือ ถ.ดวงรัตน์ (ใกล้แยกโรงแรมเวียงทอง), ถ.รอบเวียง (ใกล้สวนสาธารณะห้าแยกหอนาฬิกา), ถ.บุญวาทย์ (หน้าตลาดอัศวิน) และ ถ.บุญวาทย์ (เยื้องสำนักงานที่ดิน จ.ลำปาง)